Cẩn trọng khi vay tiền mua nhà

“An cư lạc nghiệp” đó là phương châm sống của cha ông ta từ ngàn năm xưa tới nay. Dù ở bất cứ đâu, làm nghề gì, hoàn cảnh gia đình có ra sao thì mục tiêu có một căn nhà tại nơi mình sẽ gắn bó sống và làm việc suốt cả một đời  đều được nhiều người ưu tiên, từ già tới trẻ, không phân biệt nam nữ, giàu nghèo.

Ngôi nhà mơ ước

Ban đầu, những người mới lập nghiệp chỉ cần có một chốn trở về nghỉ ngơi sau một ngày làm việc vất vả, họ có thể chỉ cần một phòng trọ nhỏ bé, sau lớn lên, trưởng thành hơn, nhu cầu phòng đẹp đối với họ cũng tăng, một căn hộ sạch sẽ khang trang tại một khu chung cư nào đó là sự lựa chọn tốt nhất của họ. Nhưng sau rồi, họ bắt đầu cảm thấy sự phiền hà khi mỗi tháng, mỗi quý phải thanh toán tiền nhà cho những người chủ của họ. Việc tu sửa không gian sống theo ý thích của mình bị hạn chế, và đôi khi không thể thực hiện được  vì sự không chấp thuận của những người chủ khó tính. Chưa kể đến việc phải chuyển đi chuyển lại khi có biến cố xảy ra khiến họ không thể tiếp tục ở đó. Đi đâu cũng vậy, cảnh thuê trọ lay lắt khiến họ khó chịu. Và khi đó nhu cầu sở hữu một ngôi nhà của riêng mình thôi thúc họ làm việc, kiếm tiền và tích lũy để xây cho mình một căn nhà theo ý thích hoặc mua một căn hộ mới rộng rãi thoáng đẹp, để không gặp phải những khó chịu của cảnh thuê nhà ngày xưa.

Tuy nhiên, dù làm ăn phát triển như thế nào đi nữa, lương có khủng thế nào đi nữa, thì nhìn chung với một thanh niên muốn xây được nhà, mua được nhà trước 35 tuổi cũng thật là khó. Người nào may mắn  thì sẽ được cha mẹ hỗ trợ một phần nào đó, cộng gộp với số tiền tích lũy được, nhưng vẫn không đủ chi phí để mua cho mình một căn hộ trung bình khoảng 1 tỷ VNĐ hiện nay. Vì thế họ tìm đến ngân hàng để vay số tiền còn thiếu. Đối với những người này áp lực đặt lên họ không cao.

Một số khác thì vì quá nôn nóng với việc sở hữu căn nhà đáng mơ ước của mình, họ đã không ngại tìm đến các dịch vụ cho vay mua nhà của các ngân hàng với nhiều ưu đãi lớn hiện nay. Ngân hàng cho họ vay tới 70% giá trị căn nhà ở, với mức lãi suất ban đầu rất ưu đãi, 7% – 8%/năm cho những tháng đầu tiên. Tuy nhiên cũng đã không ít trường hợp khách hàng phải  bán cả nhà đi để trả nợ tiền vay mua nhà. Vậy ta cần lưu ý những điểm gì để không rơi vào cảnh làm việc cật lực chỉ để trả nợ tiền vay mua nhà, khi không trả được nợ thì mất nhà. Vậy là ta đã mất luôn niềm hạnh phúc, tự do tự tại khi ở chính trong ngôi nhà mà ta sở hữu, điều mà ta hằng mơ ước trước khi mua được một căn hộ hay xây được một ngôi nhà.

Trên thực tế, ngay lúc này đã có không ít trường hợp do thấy quá sức chịu đựng trong việc trả lãi hằng tháng nên nhiều người phải rao bán căn nhà của mình. Các mẩu tin “kẹt tiền ngân hàng, bán gấp nhà giá rẻ trả nợ” thời gian qua đã xuất hiện khá nhiều trên các trang mua bán nhà đất ở TP.HCM và Hà Nội.

Cẩn trọng bẫy lãi suất

Tiến sĩ Nguyễn Trí Hiếu, chuyên gia tài chính – ngân hàng, phân tích hiện nay đang có hai cách mà ngân hàng áp dụng cho người vay tiền mua nhà trả góp.

Một là trả cố định, chẳng hạn người vay sẽ trả đều đặn 10 triệu đồng/tháng trong suốt 180 tháng, không thay đổi. Hai là trả lãi theo dư nợ gốc giảm dần: lúc đầu người vay trả rất nhiều nhưng giảm dần tới cuối kỳ.

Ở Việt Nam thường thực hiện theo cách thứ 2. Ở Mỹ thì ngược lại, cố định theo cách 1, ngân hàng cũng phải chịu rủi ro lãi suất, người mua yên tâm lãi suất cố định. Cách 2 của VN rất rủi ro cho người vay. Sở dĩ ngân hàng VN dùng cách tính thứ hai vì lãi suất ở VN hay biến động và khi biến động thì ngân hàng được an toàn, phần rủi ro chuyển sang người vay.

Khi đến ngân hàng, khách hàng dễ dàng  bị bủa vây bởi các nhân viên tín dụng với nhiều gói lãi suất cho vay mua nhà được đưa ra, chẳng hạn, gói vay lãi suất 0%/năm cố định trong một tháng đầu, 12%/năm trong 11 tháng tiếp theo và từ năm thứ hai trở đi bằng lãi suất tiết kiệm kỳ hạn 13 tháng + 4%/năm.

Gói thứ hai 8%/năm cố định trong sáu tháng đầu, 12%/năm trong sáu tháng tiếp theo và từ năm thứ hai trở đi bằng lãi suất tiết kiệm 13 tháng + 5%.

Thêm một gói vay thứ ba nữa là lãi suất 9%/năm cố định trong một năm đầu, sau đó từ năm thứ hai trở đi bằng lãi suất tiết kiệm 13 tháng + 4%/năm…

Các gói vay này tối đa 15 năm và khách hàng có thể vay 100% nhu cầu vốn hoặc tối đa 70% giá trị căn hộ.

Hiện lãi suất khoảng 8,5%/năm, nhưng mức này không có gì chắc chắn sẽ giữ nguyên trong những năm tới. Với lãi suất thả nổi, người vay kỳ vọng lãi suất sẽ thấp như hiện nay hoặc thấp hơn. Tuy nhiên, khả năng lãi suất tăng hay giảm trong 10 năm tới thì chẳng ai dự đoán được.

Nhiều khi ngân hàng không đủ khả năng dự báo để trả lời khách hàng và nhiều ngân hàng lại không muốn trả lời những điều đó, sợ khách hàng nhụt chí vay tiền. Nhưng đó là điều dở, vì ngân hàng có thể đưa khách hàng vào bẫy lãi suất, để rồi sau này cả hai đều có thể bị rủi ro và thiệt hại” – ông Hiếu phân tích.

Người vay phải cân nhắc

Người vay mua nhà phải tính toán thật kỹ càng trước khi quyết định vay vốn từ ngân hàng. Vì trên thực tế, nhiều ngân hàng có công bố lãi suất cho vay mua căn hộ thuộc dự án A, dự án B với lãi suất 6-9 tháng đầu chỉ 0%/năm. Đây là hình thức khuyến mãi để thu hút khách vay.

Trong khi đó, lãi suất cho vay những năm tiếp theo sẽ theo thị trường. Nếu không cân nhắc thận trọng theo khả năng tài chính của mình và dự báo được lãi suất cho vay những năm tiếp theo thì người vay gặp rất nhiều rủi ro.

Để có vốn, ngân hàng thương mại phải huy động qua người dân. Lãi suất huy động năm nay dao động khoảng 5-8%/năm tùy theo từng kỳ hạn. Do đó, lãi suất cho vay đối với tất cả lĩnh vực, nhất là các lĩnh vực có nhiều rủi ro như bất động sản, thì mức ưu đãi nhất cũng phải là 8%/năm.

Bên cạnh đó, người vay mua bất động sản cần phải nghiên cứu mục tiêu điều hành của Chính phủ trước khi quyết định vay vốn. Đây là những căn cứ quan trọng để người dân, doanh nghiệp dự báo được diễn biến lãi suất cả huy động và cho vay

Thân Thảo